BADANIE MOCZU
Badanie moczu jest jednym z najczęściej wykonywanych badań w laboratoriach na całym świecie. Obejmuje ono ocenę cech fizycznych, chemicznych i badanie elementów tak zwanego osadu moczu.
Wynik badania jest w sposób istotny uzależniony od materiału w jakim oznaczenia są wykonywane. W zależności od stopnia zagęszczenia moczu zmienia się stężenie substancji chemicznych i, względnie, liczba elementów osadu moczu – krwinek białych, czerwonych, nabłonków, bakterii, wałeczków, tak zwanego osadu mineralnego i innych. Aby uzyskać wynik o wysokiej wartości diagnostycznej mocz powinien zostać pobrany po nocy. W żargonie laboratoryjnym i medycznym mówi się mocz poranny, ze środkowego strumienia. Spróbujemy Państwu wyjaśnić o co tak naprawdę chodzi.
Jeżeli lekarz zlecający badanie nie zaleci inaczej prosimy postępować według schematu przedstawionego poniżej:
1. Przed badaniem zakup w aptece pojemnik do badania moczu (w przypadku badania mikrobiologicznego, „na posiew”) kup pojemnik jałowy,
2. Do badania oddaj pierwszy po nocy mocz (w przypadku konieczności oddawania moczu w nocy postaraj się by próbka do badania została pobrana po minimum 4 godzinach od ostatniego oddawania moczu) – mocz poranny. W przypadku oddania innej próbki moczu do badania poinformuj pracownika laboratorium przy przekazywaniu materiału z jaką próbką ma do czynienia,
3. Tuż przed oddaleniem moczu umyj okolicę krocza i narządów moczowo-płciowych. Nie wycieraj się lub użyj jednorazowego ręcznika (szczególnie istotne przy badaniu „na posiew”),
4. W przypadku kobiet – rozchyl wargi sromowe, a w przypadku mężczyzn odprowadź napletek,
5. Pierwszą partię moczu oddaj do sedesu, a następnie około 30 ml do pojemnika na badanie (środkowy strumień). Zakończ oddawanie moczu do sedesu. Pamiętaj by nie dotykać ręką wewnętrznych powierzchni pojemnika. Pojemnik szczelnie zamknij dołączoną do niego zakrętką,
6. Dostarcz pojemnik z moczem do laboratorium w czasie maksymalnie do 2 godzin. Jeżeli nie możesz dostarczyć moczu do laboratorium w tym czasie, umieść pojemnik w lodówce w temperaturze 2-8° C. O takiej formie zabezpieczenia poinformuj pracownika laboratorium,
7. Twoje badanie musi być wykonane w czasie do 4 godzin w przypadku badania ogólnego, zaś w przypadku badania mikrobiologicznego wynik uzyskasz po 2 dniach (wynik ujemny) lub po 4 dniach (wynik dodatni),
8. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości zapytaj pracownika laboratorium ALAB laboratoria Sp. z o.o. .
Badanie moczu wykonywane jest w celu wykrycia zmian w układzie moczowym i w nerkach. Wykorzystywane jest także w celu wykrycia zakażeń układu moczowego, obecności złogów, a również w przypadku niewyrównanej cukrzycy (obecność glukozy w moczu), w celu wychwycenia wczesnych zmian w układzie naczyniowym w przebiegu nadciśnienia tętniczego i/lub cukrzycy (śladowe ilości białka – mikroalbuminuria), a także w innych przypadkach specjalistycznych.
Należy podkreślić, że u niektórych grup ludzi objawy zaburzeń, głównie zakażeń układu moczowego są niecharakterystyczne lub na tyle słabo wyrażone, że jedynie w badaniach laboratoryjnych można wykryć chorobę. Wczesne wykrycie choroby u osób w podeszłym wieku, kobiet w ciąży z całą pewnością poprawi efektywność leczenia.
Nasza propozycja: badanie ogólne moczu wykonuj co najmniej raz w roku.
BADANIE KRWI
W celu wykonania najbardziej popularnych badań laboratoryjnych, ale i tak zwanych specjalistycznych, konieczne jest pobranie krwi. Najczęściej pobierana jest krew żylna, z żyły zgięcia łokciowego. Materiał do badań pobierany jest w punktach pobrań przez uprawniony personel. Spośród badań wykonywanych z krwi, osocza (część płynna krwi uzyskiwana poprzez zastosowanie antykoagulantu – substancji hamującej krzepnięcie krwi) lub surowicy (osocze pozbawione fibrynogenu – część płynna po wykrzepieniu krwi) najbardziej znane i wykorzystywane są:
* morfologia krwi obwodowej – ocena składu komórkowego krwi wraz z analizą wskaźników czerwonokrwinkowych i płytek krwi, a w przypadku „rozmazu” z oceną populacji krwinek białych,
* stężenie wybranych parametrów biochemicznych – glukoza (”cukier”), cholesterol i jego frakcje (LDL, HDL), triglicerydy, mocznik, kreatynina, białko, albumina, bilirubina, jony sodowe, potasowe, chlorkowe, fosforany,
* aktywności enzymów – aminotransferazy – sparaginianowa i alaninowa (enzymy wątrobowe), fosfatazy, transpeptydaza,
* stężenia hormonów – TSH, fT3 i fT4 – oceniające funkcję tarczycy, płciowe
* stężenia markerów nowotworowych,
* badania układu hemostazy.
Aby uzyskać wynik o wysokiej wartości użytkowej dla pacjenta i lekarza klinicysty niezbędne jest odpowiednie przygotowanie się pacjenta do badań. Najlepszą porą dnia do pobrania materiału do badań są godziny poranne 7 – 9 (10). Nie bez znaczenia pozostaje stres, zdenerwowanie przed pobraniem krwi. Pewien wpływ na wynik badania może mieć pozycja ciała (stanie w kolejce do badania).
W celu uzyskania prawidłowego materiału do badań pacjent powinien przygotować się jak przedstawiono poniżej:
1. Badania należy przeprowadzić, jeśli to możliwe w nieobecności choroby czy urazu.
2. Zachowaj zwyczajową dietę w okresie 10 dni przed pobraniem materiału,
3. Nie pij alkoholu 2 – 3 dni przed badaniem,
4. W miarę możliwości wyeliminuj przyczyny stresu,
5. Pozostań na czczo, to znaczy powstrzymaj się od posiłku przez co najmniej 12 godzin od terminu pobrania krwi. W przypadku konieczności dopuszczalne jest wypicie niewielkich ilości wody. Nie pij kawy lub herbaty przed pobraniem,
6. Na kilka minut przed pobraniem usiądź i zrelaksuj się.
Dodatkowo, w przypadku badań specjalistycznych, mogą obowiązywać inne formy przygotowania się do analiz. Typowym przykładem jest oznaczanie PSA – markera raka stercza. Istnieje wysokie prawdopodobieństwo uzyskania fałszywie dodatniego wyniku badania gdy jest ono wykonywane po badaniu per rectum, długotrwałej jeździe pociągiem, na rowerze, a nawet po współżyciu płciowym.
Mając na względzie tempo życia, obowiązki zawodowe i inne uwarunkowania dotyczące pacjentów laboratoria ALAB laboratoria Sp. z o.o. dopuszczają pobranie materiału poza sugerowanymi godzinami. Wyjątkiem pozostaje oznaczenie stężenia glukozy, cholesterolu i jego frakcji. W przypadku konieczności pobrania materiału bez uprzedniego przygotowania (poza badaniami pilnymi, gdzie o natychmiastowym badaniu decyzję podejmuje lekarz klinicysta) prosimy o skontaktowanie się z personelem laboratorium.
Nasza propozycja: badania stężenia cholesterolu i jego frakcji oraz triglicerydów (profil lipidowy), glukozy, a także morfologii krwi obwodowej wykonuj co najmniej raz w roku. W przypadku kobiet stosujących doustną antykoncepcję badaj regularnie aktywność enzymów wątrobowych i układ krzepnięcia. W przypadku mężczyzn po 40 roku życia raz w roku badaj stężenie PSA. Wykonywanie oznaczeń innych markerów konsultuj zawsze z lekarzem rodzinnym.
BADANIE KAŁU
W kale wykonywane są różnorodne oznaczenia, od niemal rutynowych do bardzo wysublimowanych. Najczęściej oceniana jest obecność pasożytów w kale, ich jaj, cyst. Dodatkowo badana jest obecność tak zwanej krwi utajonej. Wykonywane są również badania bakteriologiczne kału.
Przygotowanie się do badania polega zazwyczaj na przestrzeganiu diety bezmięsnej przez 3 dni, odstawienie buraków, marchwi. Nie dotyczy to jednak wszystkich laboratoriów i badań.
W celu uzyskania jednoznacznych wskazówek prosimy o bezpośredni kontakt z personelem laboratorium.
Przed pobraniem materiału prosimy o zakupienie w aptece pojemników do badania kału. Pobierając łopatką materiał do badań należy pamiętać by pobrać kał z 2-3 różnych miejsc. Należy również zaznaczyć, że jednorazowe badanie w kierunku pasożytów może okazać się niewystarczające i należy je powtórzyć 2-3 krotnie.
Nasza propozycja: pracując w polu magnetycznym (zakłady energetyczne) co najmniej raz w roku wykonuj badanie kału na „krew utajoną”.
BADANIA MIKROBIOLOGICZNE
Materiał do badań mikrobiologicznych (poza moczem „na posiew”) jest zazwyczaj pobierany w gabinecie lekarskim.
Szczególnie istotne jest przygotowanie się pacjenta do badania „wymazu z gardła”.
W celu uzyskania materiału o wysokiej przydatności diagnostycznej prosimy pamiętać o powstrzymaniu się od picia i jedzenia przed pobraniem, a także od mycia zębów. Spożycie posiłku czy umycie zębów może w niektórych przypadkach spowodować wystąpienie fałszywie ujemnych wyników.